The Authoritative Voice of India's Liquor IndustryFriday, 20 November 2026
HomeCurrent Affairsपुणे हातभट्टी दारू दुर्घटनेनंतर राज्यभर धडक कारवाई; पुढचा निशाणा व बळी चा बकरा परवानाधारक मद्य व्यवसायी का?
Enforcement

पुणे हातभट्टी दारू दुर्घटनेनंतर राज्यभर धडक कारवाई; पुढचा निशाणा व बळी चा बकरा परवानाधारक मद्य व्यवसायी का?

बेकायदेशीर दारूशी कोणताही संबंध नसताना परवानाधारक व्यापाऱ्यांवर कारवाईची भीती; उद्योग क्षेत्राने कायदेशीर व बेकायदेशीर व्यवसायांमध्ये स्पष्ट फरक करण्याची मागणी केली.

ब्युरो रिपोर्ट/ अंमलबजावणी विभाग
|June 9, 2026|7 मिनिटे|
पुणे हातभट्टी दारू दुर्घटनेनंतर राज्यभर धडक कारवाई; पुढचा निशाणा व बळी चा बकरा परवानाधारक मद्य व्यवसायी का?

मुंबई, जून २०२६ : पुणे जिल्ह्यातील पिंपरी-चिंचवड येथे घडलेल्या अलीकडील हातभट्टी दारू दुर्घटनेत २२ जणांचा मृत्यू झाला असून अनेक जणांवर विविध रुग्णालयांमध्ये उपचार सुरू आहेत. या घटनेनंतर संपूर्ण महाराष्ट्र राज्य उत्पादन शुल्क विभाग आणि पोलीस यंत्रणा उच्च सतर्कतेवर आली आहे. दुर्घटनेनंतरच्या काही दिवसांत बेकायदेशीर मद्यनिर्मिती करणारे, वाहतूक करणारे आणि दारू तस्करीच्या जाळ्यांवर राज्यभर व्यापक धाडी टाकण्यात आल्या.

या दुर्घटनेस जबाबदार असलेल्या अवैध मद्य व्यवसायाचा बंदोबस्त करण्यासाठी महाराष्ट्रभर शेकडो गुन्हे दाखल करण्यात आल्याची माहिती आहे, तर शेकडो आरोपींना अटक करण्यात आली आहे. या कारवाईचे अनेक स्तरांत स्वागत होत असले तरी परवानाधारक मद्य व्यवसायात एक वेगळीच चिंता व्यक्त केली जात आहे. बेकायदेशीर व्यवसायांवरील कारवाईचा रोख हळूहळू कायदेशीर परवाना धारकांकडे वळण्याची भीती या क्षेत्रात निर्माण झाली आहे.

पुण्यातील मृत्यू हे विषारी रसायने मिसळलेल्या हातभट्टी दारूमुळे झाल्याचा आरोप आहे. या दुर्घटनेला कारणीभूत ठरलेली दारू राज्यातील परवानाधारक उत्पादक, घाऊक विक्रेते किंवा किरकोळ विक्रेते यांच्या नियमनबद्ध पुरवठा साखळीतून आली असल्याचे कोणतेही संकेत अद्याप समोर आलेले नाहीत. तरीदेखील या घटनेचे परिणाम अखेरीस परवानाधारक व्यापाऱ्यांनाच भोगावे लागतील, अशी भीती अनेक व्यापारी व्यक्त करत आहेत.

छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यात सात वाईन शॉप परवाने रद्द करण्याचा प्रस्ताव जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पाठविण्यात आल्याच्या वृत्तांनंतर या चिंतेत अधिक भर पडली आहे. संबंधित दुकानदारांनी कथितरीत्या बूटलेगर्सना दारू पुरवल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.

परवानाधारक मद्य व्यवसायाचे प्रतिनिधी सांगतात की ज्या परवानाधारकाने जाणीवपूर्वक हाथ भट्टी किंवा अवैध दारू उत्पादन व विक्री सारख्या बेकायदेशीर कामांना मदत केली असेल त्याच्यावर कठोर कारवाई व्हायलाच हवी. मात्र सर्वसाधारण कायदेशीर विक्रेत्यांवर कारवाई केल्यास त्याचे अनपेक्षित परिणाम होऊ शकतात.

व्यापारी संघटनांच्या म्हणण्यानुसार प्रत्येक मोठ्या हातभट्टी दारू दुर्घटनेनंतर एकच पद्धत पुन्हा दिसून येते. सुरुवातीला कारवाईचा केन्द्र बेकायदेशीर उत्पादक वर असतो. मात्र कालांतराने चौकशीचा रोख परवानाधारक व्यवसायांकडे वळतो. परिणामी निलंबन, कारणे दाखवा नोटिसा, परवाना रद्द करण्याच्या कार्यवाही किंवा इतर दंडात्मक कारवाया सुरू होतात. विषारी दारूच्या निर्मितीशी कोणताही संबंध नसतानाही कायदेशीर व्यवसायांना बळीचा बकरा बनविले जात असल्याची भावना अनेक व्यापाऱ्यांमध्ये आहे.

उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधींचे म्हणणे आहे की हातभट्टी दारू दुर्घटनांचे मूळ कारण हे नियमनबाह्य पद्धतीने कार्यरत असलेल्या बेकायदेशीर उत्पादन केंद्रांमध्ये आहे. त्यांच्या मते, परवानाधारक विक्रेत्यांवर कारवाई करणे किंवा दुकाने बंद करणे यामुळे कायदेशीररित्या उपलब्ध होणाऱ्या दारूचा पुरवठा कमी होतो आणि त्याचा फायदा अवैध दारू पुरवठा करणाऱ्यांना होतो.

"कोणत्याही कारणाने कायदेशीर विक्री केंद्रांवर दंडात्मक कारवाई झाली किंवा ती बंद झाली तर ग्राहक अनियंत्रित आणि बेकायदेशीर स्तोत्र कडे वळतो, याचे उदाहरण चंद्रपूर आहे जिथे दारू बंदी केलेले होते पण शेवटी अवैध धंधे मुळे बंदी उठवण्यात आली" असे एका उद्योग प्रतिनिधीने सांगितले. "यामुळेच बनावट आणि विषारी दारूचे जाळे अधिक मजबूत होण्याची शक्यता निर्माण होते."

व्यापारी संघटना सरकारला परवानाधारक दारूशी संबंधित उल्लंघने आणि बेकायदेशीर हातभट्टी दारूशी संबंधित गुन्हे यामध्ये स्पष्ट फरक करण्याचे आवाहन करत आहेत. त्यांच्या मते, अंमलबजावणी यंत्रणांनी आपले प्रयत्न बेकायदेशीर उत्पादन केंद्रे, विषारी रसायनांचे पुरवठादार, वाहतूक साखळ्या आणि संघटित बूटलेगिंग नेटवर्क शोधून त्यांच्यावर कारवाई करण्यावर केंद्रित ठेवले पाहिजेत. परवानाधारक विक्री केंद्रांमध्ये अनावश्यक भीती आणि अनिश्चितता निर्माण करणे हा उपाय ठरू शकत नाही.

या क्षेत्राचे मत आहे की हातभट्टी दारू दुर्घटना रोखण्याचा दीर्घकालीन उपाय म्हणजे कायदेशीर पुरवठा साखळी कमकुवत करणे नव्हे, तर बेकायदेशीर साखळी पूर्णपणे नष्ट करणे होय. त्याचबरोबर परवानाधारक मद्य विक्रेत्यांना अधिक सुलभ व्यावसायिक वातावरण (Ease of Doing Business) उपलब्ध करून देणे आणि कायदेशीर विक्री व्यवस्थेला अधिक बळकट करणे हीच भविष्यात अशा दुर्घटना टाळण्याची प्रभावी दिशा ठरू शकते.

Tags:पुणेहातभट्टी दारूपरवानाधारक व्यापारीअंमलबजावणीमहाराष्ट्रउत्पादन शुल्कबेकायदेशीर दारूव्यापारी संघटनाचंद्रपूरPuneHoochLicensed TradersEnforcementMaharashtraExciseIllegal LiquorTrade AssociationChandrapurScapegoatMaharashtra State ExciseState Liquor Lawsमहाराष्ट्र राज्य उत्पादन शुल्कराज्य मद्य कायदे